Учитавајући гиф

BIOGRAFSKI LEKSIKON


  • ANDREJEVIĆ Danica
  • ANDRIĆ Vukosava
  • ANĐELKOVIĆ Vasilije-Vasa
  • ANĐELKOVIĆ J. Josif
  • ANTIĆ J. Stojan
  • APOSTOLOVIĆ Živadin
  • ATANASKOVIĆ Budimir
  • AĆIMOVIĆ M. Aćim
  • ADŽEMOVIĆ G. Branko
  • ADŽIĆ M. Sreten
Danica Andrejević

ANDREJEVIĆ Danica (1948), književni istoričar i kritičar, profesor univerziteta.

Rođena je u Trsteniku 11. novembra 1948. godine. Filozofski fakultet završila je u Novom Sadu. Magistrirala na Filološkom fakultetu u Beogradu, doktorirala na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, na književnom delu Meše Selimovića 1990. godine.

Živi u Beogradu, a radi kao redovni profesor Srpske književnosti i jezika XX veka na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Prištini (Kosovska Mitrovica). Književnom kritikom bavi se od studentskih dana, od 1970. godine. Objavila je preko 400 prikaza, eseja i članaka u našim i stranim časopisima, listovima i zbornicima.

Objavila je knjige: Poezija Desanke Maksimović, Priština, 1983; Portreti kosovskih pisaca, Priština, 1988; Poetika Meše Selimovića, Beograd, 1996; Antologija kosovskometohijske poezije (1950-1995), Priština, 1997; Srpski roman XX veka, Beograd, 1998; Srpska poezija XX veka, Beograd, 2005; Kupidon na Kosovu, Vranje, 2006; Leksikon kosovsko-metohijskih pisaca, Kosovska Mitrovica, 2007; Vidovi srpskog modernizma, Priština – Leposavić, 2011; Antologija kosovskometohijske poezije (1960-2010), Kosovska Mitrovica, 2012; Tokovi srpske književnosti XX veka, Kosovska Mitrovica, 2016.

Dobitnica je nagrada za književnu kritiku: „Udruženja književnika Srbije“, „Književnog društva Kosova i Metohije“, „Srpske duhovne riznice“, „Milan Bogdanović“, „Simo Matavulj“, „Vuk Filipović“, „Grigorije Božović“, „Vladimir Cvetanović“ i drugih.

Njena Antologija kosovsko-metohijske poezije prevedena je na rumunski jezik i objavljena je u Temišvaru 2012. godine. Zastupljena je u Istoriji srpske književne kritike Predraga Palavestre. Bila je prodekan Filološkog fakulteta u Prištini i u dva maha šef Katedre za srpsku književnost i jezik. Obavljala je dužnost predsednika Podružnice za srpski jezik i književnost Kosova i Metohije.

Član je Društva književnika Kosova i Metohije od 1983. godine. Dopisni je član Matice srpske, član Predsedništva Društva književnika Kosova i Metohije i član Fonda Zadužbine „Isidora Sekulić“. Pomoćnik je glavnog i odgovornog urednika „Književnih novina“, glasila Udruženja književnika Srbije. Član je mnogobrojnih naučnih i književnih foruma, redakcija, žirija i ekspertskih timova.

OBJAVLJENE KNJIGE


Vukosava Andrić

ANDRIĆ Vukosava (1928-2015), pesnikinja.

Rođena je 7. jula 1928. godine u siromašnoj, seoskoj porodici Ljubomira i Desanke Radić u Velikoj Drenovi. Zvršena tri razreda osnovne škole u Velikoj Drenovi je njeno celokupno školovanje. Njena baka Darinka, supruga Dragića Radića, pored najtoplije ruke na svetu, imala je, po Vukosavinom kazivanju, i nešto veće: „bila je i astrolog i biolog, umela da reprodukuje priče i romane, na svoj način i komediograf bila“.

...Sa strahom i tugom rano se u moje detinjstvo uselilo i buntovništvo prema svetu i čovekovoj sudbini. Saznanjem da je život neodgonetnuta zagonetka i „šarena laža“ i njime uznemirenom dušom, tražila sam krivce za događaje u mom domu. Narav mi se bojila prkosom, krivce nisam našla, ali sam nastavila da čeprkam po tom svom nevidljivom i nepoznatom postojanju. Tišina je godila mojoj glavi i očima dok sam gledala oblake, zvezde, reku; čitala sam knjige, volela ptice, drveće i cveće. Sa decom sam se družila, ali je među nama bila neka pregrada koju nisam mogla da preskočim; onda se to stanje pretvorilo u reči, u nered bujice reči u meni, trajalo je to više godina: laknulo mi kad mi je pošlo za rukom da se poverim pesmi. Čudnovato za nepismenu seljanku i za to doba, najveća podrška mojoj pesmi, i njen kritičar, bila mi baka, taj svačiji dušebrižnik i moj štit. Bez nje i pesme ne bih preživela tugu za braćom i sestrama...

Sa rano preminulim suprugom, Simeonom Andrićem, ima dve ćerke, Natašu i Snežanu.

Živela je u Sarajevu, Beogradu, Smederevu i Požegi. Od sredine prošlog veka živela je i stvarala u Velikoj Drenovi.

Pesme objavljuje u brojnoj periodici: „Braničevo“ (1964), „Koraci“ (Kragujevac, 1967, 1977), „Raskovnik“ (1968-1971, 1975, 1980), „Ulaznica“ (1968), „Stremež“ (1974), „Uzdanica“ (1974), „Gradac“ (1975), „Bagdala“ (1976), „Povelja oktobra“ (1983), „Suncokret“, „Prosveta“, „Zavičaj“, „Selo“, „Praktična žena“, „Panorama“, „Književnost“, „Jefimija“ (2005). Zastupljena je u zbornicima i antologijama: D. Vitošević, D. Erić (prir.), Orfej među šljivama, Kragujevac 1963; V. R. Košutić (prir.), Cvetnik srpskih seljaka pesnika, Beograd 1967; Srpska poezija u Parizu (1969), Antologija naivnih umetnika Srbije, Crne Gore i Republike Srpske (1998).

Učesnica je na mnogim takmičenjima srpskih naivnih umetnika (Dom omladine u Beogradu, Gornji Milanovac, Bogatić, Valjevo, Ljubostinja, Guča). Televizija Beograd, (današnji RTS) snimila je i emitovala u više navrata emisiju o poeziji i životu žene na selu koja uspešno piše poeziju. Nekoliko puta je bila gost Radio Beograda.

Dobitnica je dve posebne nagrade za poeziju – Prve nagrade na konkursu Nolita (1969) i Srebrne plakete „Kosta Abrašević“ (1977). Pesme su joj prevođene na francuski, italijanski i engleski jezik. Bila je dugogodišnji član Uređivačkog odbora časopisa „Raskovnik“ i saradnik časopisa „Jefimija“.

Objavljene knjige pesama: Pletivo, Bagdala, Kruševac, 1983; Moji belohodi, Bagdala, Kruševac, 2005.

OBJAVLJENE KNJIGE


Vasilije Anđelković

ANĐELKOVIĆ Vasilije-Vasa (1843-1930), trgovac i bankar, narodni poslanik, sreski načelnik i predsednik opštine, zadužbinar i dobrotvor.

Rođen je u Medveđi 18. aprila (2. maja) 1843. godine, od oca Dimitrija i majke Milice. Žveo je u Trsteniku sa suprugom Milevom i ćerkama: Katarinom, Branislavom i Darinkom.

Kao trgovac mešovitom robom stekao je veliko bogatstvo i ugled. Posedovao je najsavremeniji mlin u Stražbi, na ušću Popinske reke u Zapadnu Moravu, kao i više dućana i objekata i veliku spratnu kuću u centru Trstenika, preko puta crkve Svete Trojice i škole „Sveti Sava“. Bio je predsednik Srpskog trgovačkog udruženja u Trsteniku (1894) i predsednik upravnog odbora Udruženja za pomoć i štednju (1897). Jedan je od osnivača Trsteničke trgovačke banke 1887. godine, kasnije i njen predsednik. Pri osnivanju Društva Sv. Save upisao se u njegove utemeljivače. Bio je počasni član Kola Jahača i član Srpskog društva Crvenog krsta (1886, 1889).

Isticao se kao dobrotvor i zadužbinar. Zahvaljujući njegovom velikom zalaganju, stečenom ugledu, kao i poznanstvima sa generalom Jovanom Belimarkovićem i kraljem Milanom Obrenovićem, u Trsteniku su nastala dva značajna i prelepa objekta, kasnije simboli Trstenika – Gvozdeni most na Zapadnoj Moravi, 1899. i crkva Svete Trojice 1900. godine. Nakon izgradnje mosta na Moravi, general J. Belimarković je 1899. godine proglašen za počasnog građanina Trstenika.

U tek osnovanoj Vrnjačkoj Banji, uz svoju trgovačku radnju, izgradio je prvo pansion, a kasnije ga dogradio u hotel „Kruna“, koji je posle nacionalizacije 1945. godine dobio ime „Zelengora“, a kasnije i srušen radi proširenja hotela „Zvezda“.

Uz Petra Katića, Vasilije-Vasa Anđelković je najznačajnija politička figura u trsteničkom kraju. Bio je aktivan član Naprednjačke stranke od njenog osnivanja i kao takav biran je za narodnog poslanika 1884, 1888, 1895, 1897. i 1903. godine, za načelnika sreza 1915. godine i za predsednika Opštine Trstenik 1867, 1897-1898, 1901, 1915, 1916-1918. godine.

Zato što je kao načelnik sreza, sa grupom izabranih i uglednih izbeglica i građana, belim zastavama dočekao austrougarsku okupatorsku vojsku da bi izbegao nepotrebna rušenja i žrtve, zato što je jedini načelnik sreza u Srbiji koji je i dalje ostao na vlasti, njegova uloga u Prvom svetskom ratu je ostala kontroverzna.

Odlikovan je Takovskim krstom V stepena, Srebrnom medaljom za hrabrost i zasluge u ratu sa Turcima 1876, a nakon njegove smrti, 11. maja 1930. godine, narod je iz zahvalnosti Žitni trg u centru Trstenika preimenovao u Vasin trg.

Objavio je knjigu Istorija stalnog gvozdenog mosta na Moravi kod Trstenika, Trstenik, 1928.

FOTOGRAFIJE


Josif Anđelković

ANĐELKOVIĆ J. Josif (1884-1914), lekar, sanitetski oficir.

Rođen je u svešteničkoj porodici u Trsteniku 9/21. IX 1884. godine, od oca Jevtimija-Jevte i majke Stevane. Sveštenik Jevta Anđelković radi kao učitelj u Veluću 1982/1983. godine, kada „po molbi“ biva premešten u Vrnjce. Kasnije je, prilikom osnivanja biblioteke „u školi dvoranskoj“, „sveštenik dvorski u okrugu kruševačkom“ (1895), a, najstariji od trojice njegovih sinova, „Josif J. Anđelković, đak IV razreda“.

Josif uči gimnaziju u Kruševcu, a po završenom VII razredu umire mu otac, zbog čega je prinuđen da radi kao pisar i da daje časove kako bi pomogao majci Stevani koja je ostala sa malo prihoda i petoro dece. Maturirao je 1903. godine u Nišu i biva izabran za državnog pitomca za studije medicine u Beču. Diplomirao je i postaje lekar 24. juna 1911. godine u Beču. Za vreme studija bio je aktivan član „Zore“, a za vreme aneksijske krize je i hapšen. Kao sanitetski poručnik upisuje specijalizaciju očnih bolesti 1912. godine, takođe, u Beču, ali zbog rata sa Turskom prekida specijalističke studije i ceo rat provodi na frontu.

Učestvovao je u balkanskim i Prvom svetskom ratu kao vojni lekar, organizujući sanitetsku službu na prvoj borbenoj liniji. U ovim ratovima preležao je koleru i težak oblik tifusa. Za učešće u ratovima unapređen je u čin kapetana, a za rad i pokazanu hrabrost tri puta je odlikovan – Zlatnom medaljom za hrabrost i Krstom milosrđa.

Nakon balkanskih ratova, prvo radi u Bitolju, a kasnije, do izbijanja Prvog svetskog rata, radio je kao opštinski lekar u Kruševcu. U činu kapetana II klase, dr Josif J. Anđelković, lekar XVI (moravskog) puka, I poziva, poginuo je od granate 4/17. VIII 1914. godine u borbama na Tekerišu u čuvenoj Cerskoj bici. Sahranjen je na Vojničkom groblju u Krivaji, na crkvenom imanju pored puta za Šabac i prvi je srpski lekar koji je stradao u Prvom svetskom ratu.

FOTOGRAFIJE


Stojan Antić

ANTIĆ Stojan (1874-1974), zadrugar, bankarski činovnik i pčelar. Rođen je u 1874. godine u Omašnici u cenjenoj familiji Antić. Do preseljenja njegove porodice u Trstenik, živeo je u rodnoj Omašnici i bavio se poljoprivredom i pčelarstvom koje je nasledio od svog oca Jovana.

Njegovom inicijativom i zaslugom i uz pomoć meštana osnovao je Omašničku zemljoradničku zadrugu 1899. godine. Posle Vranjeva kod Smedereva, 1894. i Velike Drenove, 1898. godine bila je to treća zadruga u Srbiji. Zadruga je obuhvatala članove iz Omašnice, Golubovca, Tobolca i Veluća sa ciljem da članovima olakša nabavku kvalitetnog semena, poljoprivrednog alata i mašina.

Kao vlasnik i odgovorni urednik, Stojan, oktobra 1905. godine, izdaje prvi broj mesečnika „Vredan zadrugar“ – organ Omašničke zemljoradničke zadruge, u kome su štampana imena zadrugara, članarina i uslovi usluga.

Porodica Stojana Antića se 1920. godine seli u Trstenik. Preseljen je i pčelinjak iz Gornje Omašnice, a Stojan se zapošljava u sreskoj finansijskoj upravi, kao opštinski delovođa i bankarski činovnik. U to vreme redovno je u „Pčelaru“ objavljivao tekstove o svojim iskustvima i saznanjima u vezi sa racionalnim pčelarstvom, gde se uvek potpisivao kao bankarski činovnik.

Stojan je bio aktivni član raznih pčelarskih udruženja, u više navrata sekretar i blagajnik trsteničkog udruženja. Baveći se unapređenjem tehnologije pčelarenja bio je i dopisnik časopisa „Pčelar“. Od 1933. do 1945. godine, iz dana u dan, vodio je „Pčelarski dnevnik“ u kom je, pored podataka o pčelarstvu, beležio i druge činjenice od interesa za proučavanje tog perioda trsteničke istorije.

Umro je 1974. godine u Trsteniku gde je i sahranjen. U pisanoj zaostavštini Stojana Antića, pored dokumenata i „Pčelarskog dnevnika“, nalaze se i zanimljive beleške pod naslovom „Malo građe za pčelarski rečnik“.

RADOVI


Živadin Apostolović

APOSTOLOVIĆ Živadin (1916-1943), mladi učitelj i komunista, fašistička žrtva.

Rođen je 13. oktobra 1916. godine kao sin Milosava, siromašnog zemljoradnika u Bogdanju. Osnovnu školu završio je u Bogdanju, Gimnaziju u Kruševcu, a Učiteljsku školu u Jagodini. Nakon odsluženja vojnog roka u Školi rezervnih oficira u Goraždu, gde dobija čin rezervnog potporučnika, radi kao učitelj u rodnom Bogdanju.

Živadin Apostolović je, još kao srednjoškolac, a kasnije i kao učitelj, imao veliki broj istomišljenika koji su pripadali naprednom omladinskom komunističkom pokretu. Sa tom grupom, kojoj su pripadali: Đorđe Maksimović Zeka, Dragoljub Katić, Mileta i Bogomir Apostolović i Bogosav Ignjatović, u Bogdanju osniva Nabavno-prodajnu zadrugu sa preko 70 članova i sa omladinom i meštanima sela prave ciglu kojom podižu Zadružni dom.

Živadin je osnovao prvu komunističku Partijsku ćeliju u trsteničkom kraju 1940. godine u Bogdanju i postaje njen prvi sekretar, a kasnije i sekretar Sreskog komiteta KPJ za srez trstenički. Aktivno radi i povezuje se sa svim komunistima u Trsteniku i okolini, vrši pripreme velikih akcija na području sreza trsteničkog. Organizuje upad Badžine partizanske čete u Trstenik, 20. septembra 1941, kao i borce za bitku na Popini, 13. oktobra 1941. godine.

Praćen je i zatvaran od strane fašista i okupatorskih saradnika, a 31. januara 1943. godine je i ubijen u centru Trstenika.

Danas se u Trsteniku, na mestu njegovog ubistva, nalazi Spomen-obeležje, a njegovo ime nose jedna osnovna škola i jedna ulica.

FOTOGRAFIJE


Budimir Atanasković

ATANASKOVIĆ Budimir (1936-2008), učitelj, profesor i pčelar.

Rođen je u Velikoj Vrbnici 1936. godine. Učiteljsku školu je završio u Kruševcu i kao učitelj radi u Velikoj Vrbnici, Zubovcu i Žabaru, a od 1961. godine u Jasikovici, Gornjoj Crnišavi i Odžacima. Uz rad diplomirao je na Filološkom fakultetu – Srpski jezik i književnost u Beogradu 1970. godine. Nakon toga radi kao profesor u Trsteniku, kasnije je i pomoćnik direktora u OŠ „Ž. Apostolović“, upravnik i vaspitač „Doma učenika i studenata“, sekretar SIZ-a obrazovanja, vaspitanja i dečije zaštite, sve do penzionisanja.

Pčelarstvom se aktivno bavi od 1968. godine. Kao izuzetan pčelar, sa velikim pčelarskim iskustvom i stručnim znanjem, objavio je veliki broj stručnih radova.

Bavio se prosvetnim, kulturnim i društveno-političkim radom – predsednik je Saveza rezervnih starešina, Društva sportskih ribolovaca, Društva pčelara i dr.

Objavio je knjigu Desetoramna Dadan-Blatova košnica, 2001. godine.

Sarađivao je i objavljivao u periodici: „Prosvetni pregled“, „Tribina“, „Pčelar“ i u „Zbornicima radova o pčelarstvu“.

Umro je 2008. godine u Trsteniku i ostavio u rukopisu dvotomnu knjigu o pčelarstvu.

KNJIGA I ZBORNICI


AĆIMOVIĆ M. Aćim (1868-1922), pukovnik, vitez „Karađorđeve zvezde“.

Rođen je 27. februara 1868. godine u Trsteniku od oca Miljka, kovača trsteničkog, i majke Nedeljke.

Osnovnu školu završio je u Trsteniku, a gimnaziju u Beogradu. Nižu školu Vojne akademije pohađao je od 1889. do 1892. (XXII klasa) i završio je kao 19. u rangu. Potom je u Rusiji završio Artiljerijsku školu gađanja (1901-1902). Za artiljerijskog potporučnika proizveden je 1892, za poručnika 1896, kapetana II klase 1899, kapetana I klase 1902, majora 1905, potpukovnika 1911. i pukovnika 1913. godine.

Karijeru je započeo kao vodni oficir u 1. gradskom artiljerijskom bataljonu, gde 1896. postaje i ađutant. Potom prelazi za vodnog oficira u Moravski artiljerijski puk, gde će od 1898. biti komandir baterije. Po povratku iz Rusije bio je komandir baterije u haubičkom divizionu (1902-1903). Bliskost sa „zaverenicima“ omogućila mu je da tokom 1904-1905. bude kraljev ordonans. Potom je postavljen za komandanta 2. bataljona Gradskog artiljerijskog puka (1905-1908), a posle toga bio je komandant 2. diviziona Moravskog artiljerijskog puka. Od 1909. do 1912. bio je pomoćnik komandanta u Timočkom, a potom u Šumadijskom artiljerijskom puku.

Za vreme Prvog balkanskog rata bio je komandant Šumadijskog brzometnog artiljerijskog diviziona II poziva u sastavu Ibarske vojske. U Drugom balkanskom ratu komandovao je istom jedinicom u borbama na Vlasini. Za vreme „arnautske pobune“ 1913. komandovao je Brdskim artnljerijskim pukom, a posle Prizrenskim odredom. U Prvom svetskom ratu komandovao je Brdskim artiljerijskim pukom do kraja Cerske bitke. Tokom 1915. bio je komandant artiljerije Užičke i Timočke vojske. Posle reorganizacije na Krfu 1916. postavljen je na mesto zastupnika sudije Velikog vojnog suda, ubrzo potom vraćen je u trupu, za načelnika artiljerije II armije, što je ostao do maja 1919. godine. Za vreme Solunskog procesa 1917. godine svedočio je u korist optuženih.

Tokom 1919. i 1920. bio je komandant Niške tvrđave i komandant mesta u Nišu, a aprila 1921. postavljen je za pomoćnika komandanta Bitoljske divizijske oblasti. Na toj dužnosti zatekla ga je iznenadna smrt, 19. novembra 1922. godine.

Odlikovan je: Karađorđevom zvezdom sa mačevima IV stepena, ordenom Belog orla sa mačevima III, IV i V reda, zlatnim medaljama za hrabrost i revnosnu službu i svim ratnim spomenicama 1912-1918. Od stranih odlikovanja imao je francuski Orden ratnog krsta sa palmom.

Branko Adžemović

ADŽEMOVIĆ Branko (1888-1962), pravnik, diplomata i koledž profesor.

Rođen je 10. maja 1888. godine u Trsteniku od oca Grujice i majke Vasilije.

(Otac Grujica je po potrebi iz pirotskog kraja prebačen u Trstenik, gde je bio učitelj V razreda Muške škole od 1887. do 1990. godine. Kasnije, od 1904. je učitelj u Beogradu, a od 1909. godine nadzornik i dugogodišnji član Prosvetnog saveta. Bavio se javnim predavanjima i pisanjem. Objavio je: Zdrav zadružni pokret, Pančevo, 1928, 1930; Zlatna knjiga sa 4 javna predavanja za ekonomsko unapređenje zemljoradnika na selu, Pančevo, 1935.)

Diplomirao je 1912. godine na Pravnom fakultetu u Beogradu. Radio je u Ministarstvu finansija i Hipotekarnoj banci. Učestvovao je u balkanskim i Prvom svetskom ratu kao podoficir, kasnije je dobio čin rezervnog kapetana I klase.

Po oslobođenju zemlje radio je u Sudu, a od 1920. godine službovao je u Jugoslovenskim konzulatima u Denveru i Njujorku. Premešten je u poslanstvo u SAD i nekoliko meseci tokom 1928. godine bio je otpravnik poslova u Vašingtonu. Docnije, bio je šef kabineta ministra inostranih poslova, službovao je u Marseju i Solunu, a uoči Drugog svetskog rata postavljen je za poslanika, najpre u Ankari, a potom u Kairu. U toku Drugog svetskog rata nalazio se u Kejptaunu na nižoj dužnosti.

Nakon rata posvetio se akademskoj karijeri koju je neumorno gradio uporedo sa diplomatskom. Prof. dr Branko Adžemović je u emigraciji ostavio i trag kao predavač na Bard koledžu u državi Njujork.

Pisao je članke o jugoslovenskim kolonijama u SAD-u, članke u dnevnim listovima kulturno-ekonomskog sadržaja i bavio se pesništvom.

Branko sa suprugom Aspazijom (1894-1993), ćerkom Marka Leka, akademika i hemičara, ima Danicu, Vladimira (1927-1990) i Mirosandu.

Umro je 25. avgusta 1962. godine u Vašingtonu gde je i sahranjen.

FOTOGRAFIJE


Sreten Adžić

ADŽIĆ Sreten (1856-1933), učitelj, profesor, začetnik praktične pedagogije u Srbiji i pčelar.

Rođen je 15. oktobra 1856. godine u Maloj Sugubini od oca Miluna Mačužića, učitelja i paroha crkve poljanske, i majke Save, ćerke sveštenika vrnjačkog Hadži-Jeftimija Popovića. Pošto mu roditelji rano umiru, starateljstvo nad Sretenom preuzima njegov deda po majci, Hadži-Jeftimije, i upisuje ga u osnovnu školu u Trsteniku (1864-1868) pod prezimenom Adžić (Hadži). Nižu gimnaziju uči u Kragujevcu, a potom 1873. godine završava I razred Bogoslovije u Beogradu. Vraća se u Kragujevac i upisuje Učiteljsku školu, a nakon završenog I razreda radi kao (privremeni) učitelj u Kučevu i Zviždu do 1877. godine. Nastavlja školovanje i završava Učiteljsku školu 1880. godine u Beogradu. Od 1880. do 1882. godine je učitelj u Trsteniku, sve do odlaska u Beč gde, kao državni pitomac, studira pedagogiju na Filozofskom fakultetu. U Beču provodi tri i po godine, zatim 1886. godine odlazi u Lajpcig gde nastavlja filozofsko-pedagoške studije. U ovom periodu se upoznaje sa vaspitnom idejom o „ručnom radu“ kao nastavnom predmetu iz čega će kasnije proizići njegova knjiga Ručni rad u muškoj školi.

Po povratku u Srbiju 1889. godine postavljen je za predavača u niškoj Učiteljskoj školi i beogradskoj Višoj ženskoj školi. Zvanje profesora dobija 1895. godine i prelazi da predaje u Učiteljskoj školi u Aleksincu.

Za upravitelja Muške učiteljske škole u Jagodini postavljen je 1896. godine i na tom položaju ostaje do 1920. godine.

Ova škola je najveće Adžićevo delo. Ona će postati uzorna i opitna škola svim ondašnjim učiteljskim školama u Srbiji. Uz školu Adžić je osnovao i prvi internat u Srbiji namenjen siromašnom sloju đaka. Njegovom zaslugom je u nastavni program uveden predmet Školski rad u okviru koga se teorijski izučavala metodika svih nastavnih predmeta, ali i izvodila praktična nastava u osnovnoj školi. U školi su osnovane: pevačka družina, orkestar, đačka družina „Uzdanica“, bogata knjižnica i čitaonica. Školsko imanje, koje se prostiralo na 10,5 hektara, smatrano je za jedno od najuglednijih u Srbiji. U dvorištu škole Adžić je zasadio ukrasni vrt, tada jedinstven na čitavom Balkanu – prava Botanička bašta. Zasađeno je raznovrsno bilje: „srpska omorika“ s Rastišta, „bukva zlatija“ sa Vlasine, „kedar livanski“, „mamut“, najveće drvo na svetu, „sibirska pavlovnija“, „japanska sofora“, „kineski ginko“, „srebrenka“ sa Kolorada, „trava pampas“ iz Argentine, „afrička tamarika“ i mnogo drugih vrsta. U ovom vrtu Adžić je uredio pet Poljskih učionica za obavljanje nastave u prirodi i zelenilu i formirao je ugledni pčelinjak. (Sreten Adžić je i ranije, još kao mladi učitelj u Trsteniku, formirao manji ukrasni vrt i pčelinjak iza škole i pored Zapadne Morave, koji, nažalost, ni u delovima nije sačuvan.)

O učiteljskom parku u Jagodini su se pričale priče po čitavoj tadašnjoj Srbiji i šire. Tako je i kralj Petar I Karađorđević, početkom juna 1915. godine, odlučio da poseti ovaj jedinstveni školski vrt. Kasnije, pod rukovodstvom Adžića i pod njegovim nadzorom, niklo je velelepno kraljevsko imanje na Oplencu.

Adžić je postavljen za prosvetnog inspektora u Subotici 1920. godine, a od 1921. godine redovni je profesor Više pedagoške škole u Beogradu. Postavljen je za upravitelja I klase Učiteljske škole u Vršcu 1923. godine do penzionisanja 1924. godine.

Sreten Adžić je za svoj rad i uspehe, između ostalog, odlikovan i „Ordenima Svetog Save“ (V reda 1898, IV reda 1903 i III reda 1907) kao i Krstom milosrđa.

Bio je plodan pisac – piše pedagoške rasprave, ali i besede, filozofske rasprave, beleži misli i aforizme. Objavio je 22 zasebna izdanja i 88 članaka i rasprava. Iza njega je ostao veći broj neobjavljenih radova koji se nalaze u manastiru Vraćevšnica. Tekstove objavljuje u: „Učitelju“ (1882, 1887-1898, 1929), „Otadžbini“ (1887-1889), „Slobodi“ (1890, 1892, 1912-1913), „Bosanskoj vili“ (1891, 1893, 1908, 1910), „Novom vaspitaču“ (1891-1894), „Delu“ (1895-1898, 1902-1903, 1905-1906, 1908, 1912, 1914) „Težaku“ (1898-1899, 1908, 1911-1914, 1924-1925, 1927-1932), „Pčelaru“ (1924, 1928) i u mnogim drugim publikacijama.

Objavio je knjige: Ručni rad u muškoj školi, 1886; Osnovno vaspitanje. Deo 1, Telesno vaspitanje, Niš, 1892; Uvod u nauku o vaspitanju, Jagodina, 1892; Učiteljeve zabeleške: niz primera iz vaspitačkoga rada, Niš, 1894; Drugo izdanje, dopunjeno i nešto prerađeno, Beograd, 1924; Vaspitačeve zabeleške, Beograd, 1909; Kroz vasionu, Jagodina, 1910; Poljske učionice, Beograd, 1924; Medonosno šiblje i drveće, Beograd, 1924; Lekovite biljke u Jugoslaviji, Beograd, 1930.

Knjige o Sretenu Adžiću: Spomenica – Sreten M. Adžić, priredio Milovan Ristić, direktor Učiteljske škole u Jagodini, Jagodina, 1939; Velizar Nedović, Pedagoški ogledi Sretena Adžića, Jagodina, 1998; Oliver Đorđević, Sreten Adžić i njegova porodica, Manastir Vraćevšnica, 2001; Oliver Đorđević, Život i delo Sretena M. Adžića, Zbornik radova povodom 150 godina od rođenja, Jagodina, 2006; Oliver Đorđević, Blagodelanje Sretena i Nadežde Adžić u Trsteniku, u: „Jefimija“ 16, Trstenik, 2006, str. 91-129; Jasna Lj. Parlić-Božović, Pedagoško učenje i prosvetni rad Sretena Adžića, Kosovska Mitrovica, 2007.

Sreten Adžić se oženio 1896. godine Milevom, ćerkom Janićija Popovića, profesora beogradske Bogoslovije. Imali su dvoje dece: sina Milovana, rođenog 1897. i ćerku Nadeždu, rođenu 1900. godine. Sin Milovan je pohađao Učiteljsku školu u Jagodini i učestvovao u Prvom svetskom ratu. Nestao je u bespućima Albanije 1915. godine.

Ćerka, Nadežda-Nada, završavala je visoke škole kod nas i u inostranstvu, ali je svoj život posvetila veri i crkvi. Kao monahinja, uoči Drugog svetskog rata i uz blagoslov vladike žičkog Nikolaja, osnovala je Sirotište za decu na mestu današnjeg Parohijskog doma hrama Svete Trojice u Trsteniku. Kasnije, monahinja Ana prelazi u manastir Vraćevšnicu posvećen Svetom Georgiju, gde je igumanija sve do upokojenja 1975. godine.

Sreten Adžić je umro 9. decembra 1933. godine u Beogradu gde je i sahranjen na Novom groblju. Međutim, 1973. godine, mati Ana, ćerka Sretenova, očeve i majčine posmrtne ostatke prenosi na groblje u svoj manastir, Vraćevšnicu.

U Trsteniku ime Sretena Adžića nosi jedna ulica i Društvo pčelara.

KNJIGE I FOTOGRAFIJE